Şehir Kuşçusu 14 Serçeler

Şehir koşusu programına hoş geldiniz!Bu programda hepinizin çok iyi bildiği bir grubu ele alacağım. Şehrin küçük kuşları serçeler.

Dilimizde ve kültürümüzde küçük kuşlara genel olarak serçe denir. Kuşlarla haşır neşir olmayanlar, ispinoz, iskete, kuyruksallayan, toygar, özellikle çevremizde yerde dolaşan ne varsa serçe der. Aslında serçe, kendisine has bir grup kuşun adıdır. Bu grupta Türkiye’de 8 tür bulunur. En bilineni ise serçe veya ev serçesidir.

Ev serçesi insana, hem kır hem de kente uyum sağlamış türlerin başında gelir. Öyle ki, latince adı da Passer domesticus adını almıştır. Domesticus ismini alan tek kuş türüdür.

Serçeyi herkes bilir ve tanır, ama çoğumuz erkeğinin ve dişisinin farklı görünüşlü olduğunu farketmemiştir. Erkeğin gagası, gaga kökü, sürmesi, gıdısı ve gerdanı siyah, kaşı ve kanatları kızıl, tepesi kahverengidir. Dişisi ise tamamen kahverengi ve bej tonlarındadır, siyah ve kızıl renkler eksiktir. Sanırım şehirdeki serçelerin, hava kirliliği, toz ve egzos gazları gibi nedenlerle nispeten kirli olması, dişi ve erkek arasındaki görünüş ayrılığının fark edilmesine engel olur. Hayvanlarda dişi ve erkeğin farklı renk, boy veya şekilde olmasına eşeysel dimorfizm denir. Oysa karga, güvercin, martı veya kumruda böyle bir ayrılık yoktur, olsa da çok azdır.

Şehirde binalar sokaklar ve caddeler birçok ötücü için uygun olmasa da serçelerin en sevdiği alanlardır. Serçelerin bir özelliği, küçük gruplar halinde bir arada gezmesidir. Bu şekilde güvenli bir ağaç veya çalıda toplanırlar, teker teker sıra sıra yere iner, yerde zıplayarak ilerler ve kırıntılarla beslenir, ve en küçük bir tehlike şüphesinde tekrar ağaç veya çalıya geri dönerler.

Serçelerin şehirlere adaptasyonu aslında medeniyetin gelişmesiyle paralel bir süreç olmuş. Dünya üzerindeki 43 tür serçe arasında ev serçesi, muhtemelen Mezopotamya ve Hindistan kökenli olup, tarımın gelişmesiyle tüm Akdeniz havzası, Kuzey Avrupa ve Kuzey Asyaya yayılmıştır. Zaman zaman tarım zararlısı olarak da ilan edilmiştir.

Ancak asıl daha sonra insan eliyle farklı kıtalara taşınmasıyla tüm dünyaya yayılmıştır. 1851 Sonbaharı ve 1852 Baharında Nicolas Pike tarafından 200 olarak İngiltere’den getirilen ve New York’a salınmasıyla, Amerika serçe populasyonunun temeli atılır. Bugün Kuzey Amerika’da Alaska’dan Panama’Ya kadar her yerde serçeyi görebilirsiniz. Ayrıca gene benzer şekillerde Arjantin’den Güney Amerika’Nın birçok yerine, Güney Afrika’ya, Avustralya’ya, Yeni Zelanda’ya ve hatta Havai’ye kadar ulaşmış, bugün dünyanın en yaygın türü olmayı başarmıştır. Serçenin bu kadar başarılı olmasının bir nedeni ise adaptif olması, sadece tohum değil, bulduğu zaman karınca, sinek böcek ve diğer hayvanlarla beslenebilmesidir.

Son yıllarda Avrupa’daki bazı ülkelerde ev serçesinin sayıları azalmış ve bu bir endişe konusu olmuştur. Acaba insan olarak çok steril mi şehirler yaptık da serçeleri kaybetmeye başladık? İngilterede yapılan araştırmalarda ise çok farklı sonuçlar bulunmuştur. Durum şudur. Şehirde yaşayan ev serçeleri, çok fazla yavru yetiştiremedikleri için zaman içinde azalırlarmış. Oysa köylerde yuvalayan serçeler, daha fazla böcek bulabildikleri için yavrularını daha iyi beslerler ve daha fazla sayıda yavru yetiştireblirlemiş. Bu nedenle kırdaki fazla üretim, göçle şehre gelerek ehir nüfusuna destek olurmuş. Son on yıllarda tarımdaki uygulamalar sonucu böcek sayıları azalınca, kır nüfusu da azalmış ve dolayısıyla göç gelmeyen şehir nüfusları da…

bizde henüz bir azalma yok gibi.


<p>Şehir kuşlarına geri dönersek ikinci bir tür tertemiz şehirlerde Yaşar oda ağaç serçesi dir ağaç serçesi ev serçesi Veysel’i tersinden farklı olarak tek tivitir yani dişileri ve erkekleri aynı görünüşüdür sadece 14,5 santim ertesi 12 santim boyundadır renkleri erkek serçeye benzer fakat yanağının ortasında çevresi beyaz olan siyah bir benek vardır.

İstanbul’da aç ertesi bulmak çok kolay değil ama Küçük Çamlıca Tepesi’ne Tuzla bölgesinde Büyükçekmece’de Fuar alanına veya Validebağ Korusu’na giderseniz aselsis ile karşılaşabilirsiniz Oysa Ankara’da ağaç serçesi Ankara Orman Çiftliği’nde veya Gençlik Parkı’nda veya otdü kampüsünde rahatlıkla görebileceğiniz bir türdür. Gene Edirne’de her tarafta Aser sesine rastlayabilirsiniz.